"जनै पूर्णिमा यही शुक्रबार, जनै फेर्ने, डोरो बाँध्ने र क्वाँटी खाने पर्व"
"जनै पूर्णिमा यही शुक्रबार, जनै फेर्ने, डोरो बाँध्ने र क्वाँटी खाने पर्व"
काठमाडौं। वर्षभरि पर्खिइने र नेपाली समाजमा आस्था तथा स्नेहको प्रतीक मानिने जनै पूर्णिमा तथा रक्षाबन्धन पर्व यसपालि पनि उही उत्साह र भक्तिभावका साथ मनाइने भएको छ। दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको अटुट सम्बन्धलाई पहेँलो धागोले बाँध्ने यो पवित्र दिन आउन अब जम्मा चार-पाँच दिन मात्रै बाँकी रहेको छ, र यसैसँगै देशभर पर्वको रौनक बिस्तारै मौलाउन थालेको छ।
यस वर्ष यो पर्व भदौ १२ गते, श्रावण शुक्ल पूर्णिमाको दिन पर्दैछ, र यो दिन देशभर सार्वजनिक बिदा हुनेछ। पर्व नजिक आउँदै गर्दा सहर-बजारमा चहलपहल बढ्न थालेको छ। कतै जनैको खोजी हुँदैछ त कतै रक्षा डोरो र क्वाँटीका लागि चाहिने विभिन्न किसिमका गेडागुडी किनबेच हुन थालिसकेको छ।
यस दिन बिशेष गरी ब्राह्मण-क्षेत्री समुदायका पुरुषहरूले पुरानो जनै त्यागी नयाँ जनै धारण गर्ने परम्परा छ भने जातजाति नभनी सबैले हातमा पहेँलो धागोको रक्षा डोरो बाँध्ने चलन रहिआएको छ। साथसाथै नौ थरीका गेडागुडी मिसाएर तयार पारिने क्वाँटी खाने रीति पनि यस पर्वको अभिन्न अंग मानिन्छ, जसका कारण यसलाई धेरैले क्वाँटी पूर्णिमा भनेर पनि चिन्ने गर्छन्।
यस पर्वसँग जोडिएको एउटा पुरानो कथा पनि प्रचलित छ। प्राचीन कालमा दानवहरूको त्रासबाट बचाउन देवताहरूलाई गुरुले नै रक्षा डोरो बाँधेर सुरक्षा प्रदान गरेको मान्यता रहेको छ, र त्यही परम्परा आजसम्म कायमै छ। यही मौकामा पशुपतिनाथ, कुम्भेश्वर महादेव, गोसाइँकुण्डलगायत विभिन्न शिवस्थलमा हरेक वर्ष हजारौं भक्तजन जम्मा हुने गरेका छन्।
पर्वको महत्त्व केवल धार्मिक वा पारिवारिक दायरामा मात्र सीमित छैन, यसले नेपाली समाजको सामाजिक एकता र अन्तरसम्बन्धलाई पनि उत्तिकै सुदृढ बनाउँदै आएको छ। शहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने धेरै दाजुभाइहरू यही अवसरमा गाउँघर फर्कने गर्छन् भने विदेशमा रहेका नेपालीहरूले पनि भिडियो कल तथा सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्ना दिदीबहिनीलाई शुभकामना साटासाट गर्ने र सक्दो हदसम्म परम्परा जीवित राख्ने प्रयास गर्छन्। यसरी जनै पूर्णिमाले भौगोलिक दूरीलाई नाघेर पनि नेपाली परिवारहरूलाई भावनात्मक रूपमा जोड्ने पुल बन्ने गरेको छ, जुन आधुनिकीकरण र व्यस्त जीवनशैलीको यस युगमा झनै बहुमूल्य देखिन्छ।
अबको केही दिन परिवार भेला हुने, माया साट्ने र मिठो क्वाँटी बनाई सँगै बस्ने तयारीमा बित्नेछ, जसले यो पर्वलाई नेपाली संस्कृतिको एक न्यानो अध्याय बनाइरहेको छ।
