रसुवा बाढी: उद्धार कहाँसम्म पुग्यो, अब कहाँ-कहाँ सतर्कता चाहिन्छ?
रसुवा बाढी: उद्धार कहाँसम्म पुग्यो, अब कहाँ-कहाँ सतर्कता चाहिन्छ?
गोसाईंकुण्ड जाने बाटोमा हिँडेको ११ जनाको एउटा टोली बाढीमा फसेको खबर आएको छ, जसको उद्धारका लागि प्रयास भइरहेको छ।
मिति: १० भदौ २०८३ (बुधबार)
तिब्बततर्फ हिमताल फुटेपछि (ग्लेसियल लेक आउटबर्स्ट फ्लड) भोटेकोसी नदीमा बुधबार बिहान करिब ९ बजे आकस्मिक र भीषण बाढी आयो। यो बाढी नेपाल-चीन सीमा हुँदै रसुवाका विभिन्न बस्ती र बजारमा प्रवेश गर्यो, जसले क्षणभरमै ठूलो जनधनको क्षति पुर्यायो।
नेपाल-चीन सीमा नाका नजिकैको टिमुरे बजार क्षेत्रमा घर, पसल, भन्सार कार्यालय र सुरक्षा संरचनासमेत क्षतिग्रस्त भएका छन्। यसैगरी स्याफ्रुबेसीको बजार तथा बस्ती क्षेत्रमा पनि ठूलो परिमाणमा क्षति पुगेको छ, र रसुवागढी क्षेत्रमा समेत उल्लेख्य क्षति भएको छ।
सेनाका अनुसार स्याफ्रुबेसीबाट ६, मैलुङबाट २ र धुन्चेबाट ४ गरी हालसम्म १२ जना उद्धार गरिएका छन्, जबकि थुप्रै व्यक्ति अझै सम्पर्कविहीन रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
घटनाको केही घण्टापछि आएको थप जानकारीअनुसार स्थलमार्गबाट ७४९ र हवाई मार्गबाट २०० जनासमेत गरी हालसम्म ठूलो संख्यामा मानिस उद्धार गरिएका छन्। साथै बाढीले २ वटा पुल पूर्ण रूपमा र एउटा आंशिक रूपमा क्षति पुर्याएको छ, र स्याफ्रुबेसीदेखि टिमुरेसम्मको १६ किलोमिटर सडकमध्ये करिब १२०० मिटर सडक पूर्ण रूपमा नै बगेको छ।
विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तनमन्त्री महावीर पुनका अनुसार करिब २०० मेगावाट क्षमताका आयोजना पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन्। थप विवरणअनुसार रसुवा र नुवाकोट गरी जम्मा ७५३ मेगावाट क्षमताका १५ जलविद्युत् आयोजना प्रभावित भएका छन्, जसमा १० सञ्चालनमा र ५ निर्माणाधीन अवस्थामा थिए। सबैभन्दा बढी क्षति रसुवागढी (१११ मेगावाट) आयोजनामा पुगेको छ, त्यसपछि सान्जेन खोला (७८ मेगावाट), चिलिमे (२२ मेगावाट), लाङटाङ खोला (२० मेगावाट) र मैलुङ खोला (५ मेगावाट) मा पनि क्षति पुगेको छ।
पृथ्वी राजमार्ग, गल्छी–नुवाकोट–रसुवा–स्याफ्रुबेसी सडक र मुग्लिङ–नारायणगढ सडकमा आवतजावत पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ। त्रिशूली नदीको बहाव बढ्दै गएसँगै बाढीको असर तल्लो तटीय क्षेत्र मुग्लिन र मलेखु बजारसम्म पुग्ने आशंका जनाइएको छ।
उद्धारका लागि ११ वटा हेलिकप्टर परिचालन गरिएको छ भने आवश्यकताअनुसार निजी हेलिकप्टरलाई पनि विना अनुमति उडान गर्न दिइएको छ। नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरी घटनास्थलमा परिचालित छन्। घाइतेहरूलाई त्रिशूली जिल्ला अस्पतालमा उपचार गराइँदै छ भने अन्य प्रभावितलाई धुन्चेमा अस्थायी बसोबासको व्यवस्था मिलाइएको छ। प्रभावित क्षेत्रमा चिकित्सक टोली खटाइएको छ, र काठमाडौंका ठूला अस्पताल उच्च सतर्कतामा राखिएका छन्। साथै, सरकारले विपद् व्यवस्थापनका लागि आवश्यक बजेट व्यवस्था गरेको जनाएको छ।
घटनाको गम्भीरता झल्काउने गरी टिमुरेमा खटिएका सशस्त्र प्रहरीका ९ जना कर्मचारीसमेत हालसम्म सम्पर्कविहीन रहेका छन्, र त्यहाँको प्रहरी कार्यालयलगायत भौतिक संरचनामा पनि क्षति पुगेको प्रारम्भिक विवरणले देखाउँछ। बाढी यति अचानक र भीषण गतिमा आएको थियो कि स्थानीयलाई सुरक्षित स्थानमा जाने समय नै थोरै मिलेको बताइन्छ। यस्तोमा सम्पर्कविहीन व्यक्तिको संख्या र सम्भावित मानवीय क्षति अझै बढ्न सक्ने चिन्ता बढेको छ, र वास्तविक तथा पूर्ण तथ्याङ्क अझै बाहिर आउन बाँकी छ।
प्रहरी र प्रशासनले नुवाकोट, धादिङ, चितवन र गोरखालगायत त्रिशूली नदी तटीय जिल्लामा उच्च सतर्कता अपनाउन र नदी किनारबाट टाढा रहन आग्रह गरेका छन्। माथिल्लो क्षेत्रमा बाढी घट्दै गए पनि तल्लो तटीय क्षेत्रमा अझै जोखिम कायम रहेको बताइएको छ। पर्यटन क्षेत्रलाई पनि भोटेकोशी–त्रिशूली करिडोरमा नजाने आग्रह गरिएको छ।
