गुँला पर्वको रौनकता: स्वयम्भूमा भक्तजनको घुइँचो

गुँला पर्वको रौनकता: स्वयम्भूमा भक्तजनको घुइँचो

काठमाडौं उपत्यकामा नेवार बौद्ध समुदायले श्रद्धापूर्वक मनाउने एक महिने धार्मिक पर्व गुँला बिहीबारदेखि विधिवत् रूपमा सुरु भएको छ। नेपाल संवत् पात्रो अनुसार यो पर्व एक महिनासम्म चल्ने भएकाले यसलाई नेवार समुदायको सबैभन्दा लामो र महत्वपूर्ण धार्मिक अवसरहरूमध्ये एक मानिन्छ।

पर्व सुरु भएसँगै उपत्यकाभरका बौद्ध चैत्य र स्तूपहरूमा भक्तजनको चहलपहल एकाएक बढेको छ। विशेषगरी स्वयम्भूनाथ महाचैत्यमा बिहान सबेरैदेखि नै श्रद्धालुहरूको ताँती लाग्न थालेको छ। परम्परा अनुसार यस अवधिमा भक्तजनहरू दैनिक रूपमा चैत्यको परिक्रमा गर्छन्, दीप बाल्छन् र विशेष पूजा-अर्चना गर्छन्।

गुँला पर्वको एउटा विशेषता भनेकै परम्परागत बाजागाजा हो। यस अवधिभर विभिन्न टोल टोलबाट परम्परागत बाजा बजाउँदै भक्तजनहरूको समूह चैत्य र विहारतिर लाग्ने चलन रहिआएको छ, जसले वातावरणलाई भक्तिमय र उल्लासमय बनाइदिन्छ। बिहानैदेखि सुरु हुने यो क्रम दिनभरि नै विभिन्न स्थानमा देख्न पाइन्छ।

धार्मिक दृष्टिकोणले मात्र नभई सांस्कृतिक हिसाबले पनि गुँला पर्वको ठूलो महत्व छ। यसले नेवार समुदायको शताब्दियौं पुरानो परम्परा, धार्मिक आस्था र सामाजिक एकतालाई जीवन्त राख्न ठूलो भूमिका खेलेको छ। पुस्तौंदेखि निरन्तरता पाउँदै आएको यस पर्वले युवा पुस्तालाई पनि आफ्नो सांस्कृतिक जरासँग जोडिराख्न मद्दत गरिरहेको छ।

आगामी एक महिना उपत्यकाका विभिन्न ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थलहरूमा यस्तै भक्तिमय वातावरण कायम रहने र स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरूको आकर्षण पनि थपिने अपेक्षा गरिएको छ।

गुँला पर्वको जरो धेरै पुरानो मानिन्छ। भनिन्छ, वर्षायाममा किसानहरू खेतबारीको काममा व्यस्त हुने भएकाले उनीहरूलाई धर्म-कर्मतर्फ पनि उत्तिकै लगाव रहिरहोस् भन्ने उद्देश्यले पुर्खाहरूले यो पर्वको थालनी गरेका थिए। यसै कारण गुँलालाई कृषि र धर्मलाई जोड्ने सेतुको रूपमा पनि हेरिन्छ।

यस अवधिमा भक्तजनहरू बिहान सबेरै उठेर नुहाइधुवाइ गरी नजिकैको चैत्य, विहार वा बहालमा गई पूजा गर्ने गर्छन्। कतिपय श्रद्धालुहरूले त पूरै महिना दिनहुँ फरक-फरक चैत्य र स्तूप घुमेर दर्शन गर्ने व्रत नै लिने गरेको पाइन्छ। यस्तो नियमित अभ्यासलाई आत्मशुद्धि र पुण्य आर्जनको माध्यमको रूपमा लिइन्छ।

पर्वको अर्को रोचक पक्ष भनेको यस अवधिभर आयोजना हुने विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम र प्रदर्शनीहरू हुन्। धेरै ठाउँमा परम्परागत पौभा चित्रकला, धार्मिक ग्रन्थ र मूर्तिकलाका प्रदर्शनी राखिन्छ, जसले न केवल धार्मिक महत्व बोकेको हुन्छ, बरु नेवार कला र शिल्पको समृद्ध इतिहास पनि उजागर गर्छ।

गुँलाको समयमा बजाइने बाजाहरूमा पनि आफ्नै विशेषता छ। "गुँला बाजा" भनेर चिनिने यी परम्परागत धुनहरू पुस्तौंदेखि मौखिक रूपमा सिकाइँदै आएका छन्, र यिनलाई बजाउने समूहहरूले वर्षभरि नै अभ्यास गरेर यस पर्वका लागि तयारी गर्छन्। यसरी हेर्दा गुँला पर्व धार्मिक आस्थासँगै संगीत र सामूहिकताको उत्सव पनि हो।