भारतलाई पहिलो प्राथमिकता : बालेनको नयाँ कूटनीतिक चाल, राजदूतहरूसँग एकल भेटवार्ता

भारतलाई पहिलो प्राथमिकता : बालेनको नयाँ कूटनीतिक चाल, राजदूतहरूसँग एकल भेटवार्ता

बालेनको नयाँ कूटनीतिक चाल, राजदूतहरूसँग एकल भेटवार्ता

काठमाडौं। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सत्तामा आएयता कायम राखेको एउटा अडान अन्ततः भत्किएको छ। विदेशी राजदूतहरूसँग एक्लै नबस्ने भनी तोकिएको आफ्नै नियमबाट प्रधानमन्त्री शाह यस साता पछि हट्दै छन्, र भारत तथा चीनका राजदूतसँग छुट्टाछुट्टै भेट्ने तयारी गरेका छन्।

प्राप्त जानकारीअनुसार सोमबार बिहान प्रधानमन्त्री निवासमा भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवसँग शाहको भेट हुनेछ भने त्यसैको केही घण्टापछि चिनियाँ राजदूत झांग माओमिंगलाई भेट्ने कार्यक्रम मिलाइएको छ। मंगलबार भने अमेरिकाका कार्यवाहक राजदूतसँग समेत छुट्टै वार्ता हुनेछ।

यी भेटघाटहरूको समयतालिकाले नै धेरै कुरा बोलिरहेको छ। भारतलाई दिनको पहिलो स्लट र चीनलाई त्यसपछिको स्लट दिइएको तथ्यलाई परराष्ट्र मामिला नियाल्नेहरूले सरकारको प्राथमिकताको संकेतका रूपमा हेरेका छन्। तर सरकार निकट स्रोतहरूले यसलाई कुनै झुकावको संकेत नभई दुवै छिमेकीसँग "बराबरी दूरी" कायम राख्ने रणनीतिक कदमका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। एकै दिन दुवै मुलुकका प्रतिनिधिलाई भेटेर नेपालले न भारततर्फ न चीनतर्फ ढल्केको सन्देश दिन खोजिएको बुझिन्छ।

यसअघि यी भेटघाटहरू सुनसरी र वरपरका जिल्लाहरूमा उत्पन्न भएको साम्प्रदायिक तनावका कारण स्थगित भएका थिए। अब परिस्थिति सामान्यीकरणतर्फ गएसँगै कूटनीतिक तालिका पुनः सुचारु भएको छ। चैत १३ गते शपथ लिएयता प्रधानमन्त्री शाहका लागि यी नै काठमाडौंस्थित विदेशी कूटनीतिज्ञहरूसँगका पहिलो एकल औपचारिक भेटघाट हुन्, जुन आफैमा नयाँ सरकारको परराष्ट्र नीति कस्तो दिशामा अघि बढ्ने भन्नेको सुरुवाती संकेत मानिन्छ।

यसअघि नै प्रधानमन्त्री शाहले परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको साथमा विभिन्न मुलुकका राजदूतहरूसँग सामूहिक भेटघाट पनि गरिसकेका थिए, जसलाई सरकारपक्षले "मर्यादित कूटनीति"को थालनीका रूपमा प्रचार गरेको थियो। अहिले सामूहिक भेटपछि एकल भेटतर्फ बढ्नु सरकारले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप गहिराइमा लैजान खोजेको संकेत हो।

यी भेटघाटहरूकै बीचमा एउटा थप उत्साहजनक खबर पनि सार्वजनिक भएको छ। भारतीय विदेश मन्त्रालयले प्रधानमन्त्री शाहलाई भारत भ्रमणका लागि औपचारिक निमन्त्रणा पठाइसकेको पुष्टि गरेको छ। यदि यो भ्रमण साकार भएमा, यो प्रधानमन्त्री बनेपछि शाहको पहिलो विदेश भ्रमण हुनेछ, जसले नेपाल-भारत सम्बन्धमा थप उष्णता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

कुल मिलाएर हेर्दा, बालेन शाहको यो कदमलाई विश्लेषकहरूले नेपालको परराष्ट्र नीतिमा व्यावहारिकता र सन्तुलनतर्फको संकेतका रूपमा लिइरहेका छन्। न पूर्णतः भारततर्फ, न पूर्णतः चीनतर्फ, बरु दुवैसँग समानान्तर र मर्यादित सम्बन्ध अघि बढाउने प्रयास।