भोटेकोशी बाढी : ९०३ को मृत्यु, छैटौँ दिनको उद्धार अपडेट
भोटेकोशी बाढी : ९०३ को मृत्यु, छैटौँ दिनको उद्धार अपडेट
बाढी विपद्को छैटौँ दिन : उद्धार–राहत अझै तीव्र
"संख्या बढ्दै जाँदा पनि आशा मर्न दिइएको छैन, हरेक उडान, हरेक खोजी नै अब जीवन र मृत्युबीचको पातलो धर्को बनेको छ।"
रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीको छैटौँ दिनमा प्रवेश गर्दा मृतकको संख्या थप बढेको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार हालसम्म ९०३ जनाको शव फेला परिसकेको छ, जसमध्ये २६७ जना घाइते अवस्थामा उपचाररत छन्। यसका अतिरिक्त करिब ४ हजार ३४७ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेका छन्, जसको खोजी लगातार जारी छ। यस विपद्ले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, नवलपरासी पूर्व तथा पश्चिम, तनहुँ र चितवनलगायतका जिल्लालाई प्रत्यक्ष असर पारेको छ।
उद्धार कार्यमा भने केही प्रगति देखिन थालेको छ। नेपाली सेनाको हेलिकप्टरमार्फत हालसम्म ३ हजार ३४४ जना नेपाली नागरिक र २५२ जना विदेशी नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा पुर्याइसकिएको छ। यसका लागि सेनाले मात्रै ४११ पटक हवाई उडान सञ्चालन गरिसकेको छ, जुन यो अभियानको ठूलो हवाई परिचालन मध्ये एक मानिन्छ। सडक सम्पर्क टुटेका दुर्गम ठाउँमा खाद्यान्न र राहत सामग्री पुर्याउने काम पनि हेलिकप्टर र ड्रोनकै भरमा भइरहेको छ।
राहत वितरणमा पनि थप तीव्रता ल्याइएको छ। सरकारले प्रभावित जिल्लाहरूमा तत्काल आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउँदै अस्थायी आश्रयस्थल र राहत वितरण केन्द्र सञ्चालनमा ल्याएको छ। खोज तथा उद्धार अभियानमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका हजारौं जवान परिचालित छन्, जसले शव व्यवस्थापन, सम्पर्कविहीनको खोजी र घाइतेको उद्धारमा दिनरात काम गरिरहेका छन्।
छैटौँ दिनमा पुग्दा पनि सम्पर्कविहीनको संख्या हजारौंमा नै रहनुले यो विपद्को गहिराइ अझै पूर्ण रूपमा नआँकलिएको संकेत गर्छ। परिवारका सदस्यको खबर पर्खिरहेका हजारौं मानिस दिन बित्दै जाँदा झन् बढी चिन्तित बन्दै गएका छन्, जबकि उद्धारकर्मीहरू भने विषम भौगोलिक अवस्था र भत्किएको पूर्वाधारसँग जुधेर एक-एक जीवन बचाउने प्रयासमा जुटिरहेका छन्।
यस्तो विनाशकारी विपद्ले नेपालको विपद् व्यवस्थापन संरचना र पूर्वाधारको वास्तविक क्षमतालाई पनि उदांगो पारिदिएको छ। दुर्गम भूभाग, भत्किएका सडक-पुल र चुनौतीपूर्ण मौसमका बाबजुद सुरक्षा निकायहरूले देखाएको सक्रियता प्रशंसनीय भए पनि, अब प्रश्न उठ्न थालेको छ। भविष्यमा यस्तै प्रकोप दोहोरिए मुलुक कति तयार होला? हाल त सबैको प्राथमिकता जीवित बाँकी रहेकाहरूको उद्धार र सम्पर्कविहीनहरूको खोजीमै केन्द्रित रहे पनि, बाढी पूरै सेलाएपछि पुनर्निर्माण र दीर्घकालीन विपद् जोखिम न्यूनीकरणको बहस अवश्यंभावी बन्नेछ।
